هدف

1 چیست؟

اگر بخواهیم در همین ابتدا یک تعریفی از هدف داشته باشیم باید اینطور تعریف کنیم هدف یعنی: چیزی، جایی، مکانی، موضوعی به حد کافی دور از دسترس که برای رسیدن به آن نیازمند تلاش و کوشش منظم و سازمان یافته هستیم تا با آن دست پیدا کنیم.

مشخصات یک هدف خوب چیست؟

1- هدف باید مثبت باشد:

در انتخاب اهداف یک مورد که از اهمیت ویژه ای برخوردار میباشد، این است که اهدافتان را به صورت مثبت بیان بکنید. چرا که اگر به هر دلیلی اهدافتان به صورت منفی بیان گردند نتیجه معکوس به همراه خواهد داشت. به این علت که اگر هدفی با کلام منفی مثل اینکه بگویید من نمیخواهم مریض شوم عنوان گردد به دلیل اینکه روی ناخواسته های خود تمرکز کرده اید آنها بیشتر به سمت شما خواهند آمد (قانون جذب ) و موردی که در اینجا باید به آن اشاره شود این است که در صورتی که بخواهیم همین هدف را به صورت صحیح و درست آن را بیان کنیم، باید به این شکل عنوان بکنیم: من میخواهم تندرست و سالم باشم. همانطوری که میبیند در اینجا ما بر روی خواسته خود تمرکز داریم و به همین دلیل آن را به سمت خود جذب میکنیم.

2- هدف باید قابل اندازه گیری باشد:

چیزی را که نشود اندازه گیری کرد را نمیتوان ارزیابی و کنترل نمود. به عنوان مثال . من میخواهم خوشبخت شوم . و یا من میخواهم ثروتمند بشوم .این جملات به صورت کلی و با ابهام همراه هستند به این معنی که خوشبختی برای هر کسی معنی بخصوص خودش را دارد. برای یک شخص خوشبختی داشتن پول زیاد است برای دیگری داشتن آرامش و آزادی خوشبختی است و برای فرد دیگری داشتن مدارج عالیه علمی و عالم بودن خوشبختی محسوب میشود. پس باید در ابتدا آن واژه را کاملا معنی کنیم به این صورت که مثلا من میخواهم پولدار شوم، باید دقیقا بدانیم که چقدر پول مد نظر ماست در غیر اینصورت چون به ذهنمان آدرس و مشخصات درستی را ارائه نمیدهیم، ذهن ما هم سردرگم میماند. دقیقا مثل این است که شما به دنبال یک مطلب در اینترنت هستید ولی برای جستجوی آن به صورت کلی و نامفهوم اقدام میکنید طبیعتا جوابی هم که شما دریافت میکنید به همان میزان گنگ و نامفهوم خواهد بود.

3- هدف باید با جنبه های احساسی شما ارتباط داشته باشد: به این معنی که اگر میخواهید مثلا تحصیلات عالیه در فلان رشته درسی را داشته باشید باید بتوانید آن هدف را با حواس 5 گانه خود پیوند بزنید.

بتوانید آن را حس کنید که چه رنگی دارد چه صدائی خوشایدندی که شما در لحظه رسیدن به آن جایگاه علمی ممکن است بشنوید مثل تشویق حضار پیام های تبریک آنها و یا اینکه چه حسی در آن لحظه که در آن جایگاه قرار دارید مثل تپش قلبتان، حس شور وشوق و مواردی از این قبیل را باید با احساساتتان در بیامیزید

نکته1 : برای اینکه بتوانیم اهدافمان را حس کنیم، میتوانیم از تابلوی آرزوها استفاده بکنیم. به این شکل که یک تابلو خالی آماده میکنیم و عکس اهدافی که قصد دست یافتن به آنها را داریم را روی آن میکشیم و یا اینکه ازجاهایی که فکر میکنیم این تصاویر وجود دارد مثل مجلات بخصوص آنها را جدا کرده و روی این تابلو میچسبانیم با این کار ذهن نا هوشیار ما آدرس درست و دقیقی از اهداف ما دارد و تمام تلاشش را انجام میدهد که ما را هرچه زودتر به آن اهداف و آرزوها برساند.

اقدامک : لطفا همین حالا یک اقدام جهت تهیه تابلو آرزوهایتان انجام دهید و در اسرع وقت تصاویر اهداف خود را بر روی آن بچسبانید و حتما جائی در معرض دیدتان قرار دهید تا مرتبا این تابلو را ببینید و هم حس خیلی خوبی از آن دریافت کنید و هم اینکه مرتبا به ذهن ناهوشیارتان ماموریتش را یادآوری نمایید.

نکته 2: اما کار دیگری که در این رابطه میتوانید انجام دهید که در برآورده شدن اهداف و آرزوهایتان بسیار موثر و مفید میباشد این است که از آرزوی بزرگتان یک کلیپ زیبا با یک موسیقی دلنشین تهیه نمایید و آن را هرزمان که نیاز شد ببینید این کار هم به انگیزش شما بسیار کمک میکند و هم ذهن ناهوشیارتان را با ماموریتش که همانا برآوردن آرزوها و اهدافتان میباشد بیشتر درگیر میسازد.

4- هدف ما باید هم منافع خود و هم منافع دیگران را حفظ نماید: منظور این است که اهدافی که صرفا فقط منافع شخص خودمان را در بر داشته باشد خیلی سخت اجرا میشود. چرا که ما در راه رسیدن به اهدافمان باید با دیگران در ارتباط و تعامل باشیم و همینطور که به خودمان سود میرسانیم به دیگران هم سود برسانیم، تا دیگران هم ما را در هر چه بهتر و سریعتر رسیدن به خواسته هایمان کمک کنند. به مانند کارهای خیر و عام المنفعه ای که بعضی از کارخانجات تولیدی یا نهادها و ارگانها و یا باشگاه ها در راستای اهدافشان برای مردم انجام میدهند.

5- هدف باید به اندازه کافی بزرگ و دور از دسترس باشد: به این معنی که اهداف ما نه باید آنقدرکوچک باشند که ما را به حرکت در نیاورند مثل اینکه شما در ماه درآمدی در حدود دو میلیون دارید و برای سال بعد خود هدفی معادل سه میلیون میگذارید. با این شکل هدف گذاری،شما انگیزه لازم برای بلند شدن و حرکت کردن را نخواهید داشت. هدف باید آنقدری بزرگ باشد که شور و شوق در شما ایجاد کند تا حرکت کنید و به سمت آن گام بردارید. و نباید آنقدر دور از دسترس باشد که رسیدن به آن برایتان محال به نظر برسد . در مثال قبل اگرشما برای سال آینده تان درآمد بیست میلیون تومانی در ماه را در نظر بگیرید به احتمال زیاد باورهایتان شما را ازپذیرش چنین مبلغی باز خواهند داشت و در نتیجه شما به هدفتان نخواهید رسید.

6- هدف باید قابل باور باشد: به این معنی که اهدافی را انتخاب نکنیم که خودمان برای رسیدن به آن باور نداریم. به این معنی که باید با خودمان صداقت داشته باشیم و اهدافی را انتخاب کنیم که قابل باور بوده و احتمال انجام گرفتنشان را در یک بازه زمانی مقدور بدانیم. به عنوان مثال اگر شما به فرض مثال میخواهید در زمینه مالی رشد کنید این عدد و درصدی که برای رشدتان در نظر میگیرید طوری باشد که آن را پذیرش بکنید مثلا ماهی 10% رشد. نه اینکه ماهی 100% رشد. چون که به احتمال خیلی زیاد با باورهای شما در تضاد میباشد.

و به همین جهت جلوی رسیدن به اهدافتان را میگیرد. پس باید اهداف قابل باور را انتخاب کنیم. و این را بدانیم همین که بتوانیم کم کم رشد کنیم باورهای ما هم بزرگ و بزرگتر میشود و این خودزمینه ساز رشدهای بسیار بیشتردر آینده برای ما میشود.

7- هدف باید قابل تقسیم به اهداف کوچکتر باشد: یعنی اینکه اهداف ما باید این قابلیت را داشته باشند که به اهداف کوچکتر تقسیم شوند چرا که اگر این امکان وجود نداشته باشد ذهن ما از انجام دادن آن شانه خالی کرده و به ما کمکی نمیکند چون انجام دادنش برای ما بسیار سخت میباشد ولی زمانی که آن هدف را به عناصر کوچکتر تقسیم میکنیم دست یافتن به آن برای ذهن ما قابل تصور و قابل باور میشود. این کار باعث میشود که ما هم انگیزه انجام کارها را بهتر داشته باشیم و هم احساس بهتر ناشی از اینکه در مسیر هستیم را به ما میدهد و اینکه درست بودن مسیر و اهداف را هم برای ما نمایان میکند. به عنوان مثال شما قصد دارید که فروشتان را ظرف مدت 2 سال دو برابر کنید و از مبلغ یک میلیار تومان به دو میلیارد افزایش دهید. اگر یکدفعه بخواهید این عمل را انجام دهید ذهن و باورهای شما به شما این اجازه را نخواهد داد، اما اگر یک برنامه ای به این شکل که برای هر ماه رشدی در حدود 5درصدی در نظر بگیرید ذهن شما براحتی این موضوع را قبول کرده و با شما همکاری میکند.

8- هدف باید به صورت نوشته شده و مکتوب باشد: اهداف نانوشته خیال خامی بیش نیستند، زمانی که شما اهداف خود را ثبت میکنید و مینویسید انگار به کائنات تکلیف میکنید که برای رسیدن به آنها با شما کمال همکاری را داشته باشند. و با نوشتن، بخشهای زیادتری از مغز شما و ذهن شما درگیر میشود. و با نوشتن اهدافتان، شما به آن سندیت و رسمیت میبخشید و آن را لازم الاجرا میکنید.

9-    صد درصد مسئولیت تحقق اهدافتان به عهده خودتان باشد: به این معنی که مسولیت رسیدن

به هدفتان حتما به عهده خودتان باشد نه دیگری به این معنی که بدانید تحت هر شرائطی این شما هستید که کنترل امورتان و مسولیت رسیدن به هدفتان را برعهده میگیرید و جای هیچ گونه عذر و بهانه ای نیست .

10 – حتما انتخاب اهداف باید بر اساس آگاهی و بصیرت صورت پذیرد: به این معنی که هدف باید با توجه به نظام ارزشها و باورها و هویت و رسالت و عشق به آن از طرف شخص انتخاب گردد نه از سر اجبار و ملاحظه کاری و از روی ناآگاهی . چون اهدافی که از سرناآگاهی و عدم شناخت انتخاب گردند حتی در صورت محقق شدن آنها، رضایت قلبی شخص را برآورده نمیسازند و در پاره ای موارد شخص را به مرز تباهی و پوچی میکشانند که این کار باعث ضررهای و زیان های جبران ناپذیر برای شخص و حتی اجتماع میگردد.در اینجا با مشخصات هدف آشنا شدیم و دیدیم که برای انتخاب یک هدف باید چه ویژگی هائی را برای آن درنظر بگیریم. پس با این توضیحات لطفا در انتخاب اهدافتان دقت لازم را داشته باشید.

انواع هدف

اولین مرحله در برنامه ریزی برای زندگی و تعیین هدف در زندگی، بررسی چیزهایی است که میخواهید در طول زندگی به آنها دست یابید، با این کار دیدی کلی از تمام جنبههای زندگی خود پیدا میکنید.

اهداف در یکی از ۶ دسته ی اصلی زیر قرار می گیرند:

۱-اهداف رشد و بهبود فردی

۲-اهداف معنوی و اخلاقی

۳-اهداف جسمی و سلامتی

۴-اهداف خانوادگی

۵-اهداف مالی و اقتصادی

۶-اهداف شادی و لذت

برای حفظ تعادل در تمام بخشهای زندگی، با توجه به فهرست آشنایی با انواع هدف، به جنبههای زیر در تعیین اهداف توجه کنید:

شغل :

در شغل خود به چه جایگاهی میخواهید برسید؟ کمتر کسی است که به این هدف فکر نکند. وضعیت شما در شغلتان میتواند بر بسیاری از جوانب زندگیتان اثر بگذارد. آیا به فکر پیشرفت در جایگاه شغلی خود هستید؟ به احتمال زیاد رسیدن به اهدافتان در زمینه شغلی برای شما بسیار با اهمیت خواهد بود، پس بهتر است اهداف مناسبی را در این زمینه برای خود انتخاب کنید.

مسائل مالی :

چقدر درآمد میخواهید داشته باشید؟ آیا برای پولدار شدن برنامه ای دارید؟ آیا می خواهید کسب و کار خود را راه اندازی کنید؟

تا زمانی که اهداف مالی خود را تعیین و انتخاب نکنید نمیتوانید اقدامات لازم را در این زمینه انجام دهید. پولدار شدن و درآمد بیشتر هدف بسیاری از انسان ها در زندگی است. مسائل مالی میتواند بسیاری از مسائل دیگر در زندگی شما  را تحت تاثیر قرار دهد. یکی از فاکتورهای موفقیت در زندگی رسیدن به اهداف مالی است.

تحصیلات :

گرفتن مدرک تحصیلی خاصی را در برنامه زندگی خود، هدف قرار داده اید؟ به چه اطلاعات و مهارتهایی برای دستیابی به اهدافتان نیاز دارید؟ آیا رشته مورد علاقه خود را شناخته اید؟ به نظرتان با رسیدن به اهداف تحصیلی احساس خوشبختی می کنید؟ با تعیین اهداف تحصیلی، خواهید فهمید که چه مراحلی را باید در این زمینه طی کنید تا به مدرک دلخواه خود و یا جایگاه علمی که دوست دارید برسید.

خانواده :

میخواهید فرزند داشته باشید؟ اگر جواب مثبت است، چطور میتوانید والدین خوبی باشید؟ روابط شما با اعضای خانواده چطور است؟ در مورد زندگی خانوادگی خود چه اهدافی دارید؟ آیا به این موضوع فکر کرده اید که دوست دارید در آینده وضعیت خانوادگی شما به چه صورتی باشد؟ رسیدن به اهدافی که برای خانواده خود در نظرگرفته اید میتواند تا حد زیادی در احساس خوشبختی و موفقیت شما نقش داشته باشد.

هنر:

آیا هدف هنری دارید؟ آیا به این موضوع فکر کرده اید که نقاشی کردن یا نواختن یک ساز را یاد بگیرید؟ اهداف هنری به نظر شما در حدی مهم هستند که برای آن ها وقت بگذارید، انرژی و هزینه صرف کنید؟ اگر به اهداف هنری فکر می کنید به نظرتان چه زمانی وقت آن رسیده که شروع به فعالیت در این زمینه کنید؟

نگرش :

آیا نگرش خاصی دارید که مانع پیشرفت شما شده اند؟ آیا رفتار آزاردهندهای دارید؟ ( اگر چنین است برای تغییر آن، هدف تعیین کنید). اگر چنین نگرش هایی در شما وجود دارد چه برنامه ای برای از بین ردن آن ها دارید؟ احساس ترس از شکست در شما به اندازه ای است که مانع تلاش برای رسیدن به اهدافتان می شود؟ در این صورت از بین بردن چنین نگرشی میتواند یک هدف مهم برای شما باشد که زمینه ساز رسیدن شما به سایر اهدافتان میشود.

معنویت :

برای نزدیک شدن به هدف نهایی آفرینش چه برنامه ای دارید؟ آیا به این موضوع فکر کرده اید که اهداف معنوی چه نقشی در زندگی شما دارند؟ اهدافی که مستقیماً بر روی آرامش روحی شما تاثیر می گذراند؟ اهداف معنوی شما به چه صورتی است؟ اهدافی از این جنس چه اولویتی در بین اهداف شما دارند؟

بدن :

آیا برای ورزش کردن یا داشتن سلامتی در میانسالی و پیری، برنامهای دارید؟ چطور میخواهید به این هدف برسید؟ سلامت جسمی و شادابی بدنتان چقدر برای شما اهمیت دارید؟ اهداف ورزشی شما به چه صورتی است؟ آیا به ورزش تنها به عنوان عاملی برای سلامتی نگاه می کنید و یا اهداف بزرگتری در این زمینه در ذهن خود دارید؟

لذت :

آیا میخواهید در زندگی لذت ببرید؟ (باید در زندگی زمانی را به خود و تفریحات سالم اختصاص دهید.) تعریف شما از لذت بردن از زندگی چیست و اهداف شما در این زمینه به شکلی است؟ آیا برنامه ای برای رسیدن با این هدف دارید؟ این هدف در مقایسه با اهداف دیگرتان چقدر اهمیت دارد.

دسته بندی انواع اهداف بر حسب زمان

زمان و دوره دستیابی شما به اهدافتان در زندگی بستگی به نوع هدفی دارد که انتخاب کرده اید، به عنوان مثال نهال گردو برای به ثمر رسیدن نیاز به هفت سال مراقبت دارد حال آن که نهال کدو پس از چند هفته به بار خواهد نشست. بعضی از اهداف به زودی قابل دستیابی می باشند و بعضی دیگر نیاز به زمان بیشتری دارند.

برای انجام این کار می توانید اهداف خود را پس از تعیین از لیستی که در بالا مفصل توضیح داده شد، ارزش گذاری کنید و آن ها را از کوچک (کم ارزش ترین)به بزرگ(با ارزش ترین) ردیف و اولویت بندی کنید و با کنترل و مدیریت زمان به آن ها برسید. مراقب این نکته باشید که باید زمان لازم برای رسیدن به اهداف را به صورت منطقی تخمین بزنید. مطمئناً بسیاری از اهداف با ارزش در زندگی نیازمند زمان زیادی است و اگر شما زمانی کمتر از میزانی که لازم است را برای آنها در نظر بگیرید در صورت نرسیدن به این اهداف در زمانی که تعیین کرده اید ممکن است دچار یاس و نا امیدی شوید.

دسته بندی اهداف:

بر حسب اینکه چه مدت طول خواهد کشید تا شما به اهداف خود برسید، که بر این اساس اهداف شما به سه دسته تقسیم میشوند:

اهداف بلند مدت بین ۲ تا ۱۰ سال

اهداف کوتاه مدت بین ۲ ماه تا ۲ سال

اهداف روزمره

اهداف بلند مدت، زمان بیشتری طول خواهد کشید تا شما به آنها دست پیدا کنید، مثل رسیدن به آرزویی برای یک نوجوان دبیرستانی که میخواهد استاد دانشگاه شود. اهداف کوتاه مدت، نیازمند زمان کمتری برای دستیابی است، مثل هدف قبولی در کنکور امسال. دسته سوم اهداف روزمره هستند که معمولاً مدت زمان کمتری طی میشود تا آن ها برآورده شوند، مثل مطالعه کتاب ریاضی بخش اول همین امروز. 

در مرحله اول انواع هدف خود را با این دسته بندی، مرتب کنید و اهداف بلند مدت، کوتاه مدت و روزمره خود را مشخص کنید و مدت زمان لازم برای انجام هر یک را نیز یادداشت کنید. یعنی چقدر طول خواهد کشید تا شما به آن هدف برسید، یک روز ، یک سال یا ده سال و …

 مدت زمان تحقق اهداف

مدت زمان تحقق اهداف

برخی از اهداف نیازمند صرف وقت بیشتری هستند، مثلا شما برای مطالعه کتاب زیست شناسی سال سوم خود به مدت بیشتری نیاز دارید تا مطالعه یک فصل آن. برای هر روز خود ، هر هفته خود ، هر ماه خود و هر سال خود برنامه ریزی کنید. اهداف بلند مدت خود را در نظر بگیرید، برای رسیدن به آن ها چه کارهایی را باید انجام دهید؟

در انجام این کارها هر سال چقدر باید پیشرفت داشته باشید، هر ماه چقدر، هر هفته و هر روز چقدر؟ نتیجه را در برنامه روزانه، ماهانه و سالانه خود یادداشت کنید. به این ترتیب مشاهده میکنید که حتی برای رسیدن به اهداف سالانه و بلند مدت خود نیز باید برنامه ریزی روزانه داشته باشید. اجزاء لازم برای رسیدن به این اهداف را در برنامه روزانه خود قرار دهید.

برای انواع هدف های خود تاریخ مشخص کنید.

تاریخ فرضی برای اهدافی که دقیقاً نمی دانید کی اتفاق می افتد مثل پیدا کردن شغل.

تاریخ دقیق برای اهدافی که زمان آن ها دقیقاً معلوم است مثل کنکور.

انتخاب زمان اجرای هر فعالیت

برخی فعالیت ها نیاز به اوقات خاصی در شبانه روز دارند. یک مثال واضح از این دسته از فعالیت ها این است که شما نمیتوانید تمرین آواز یا موسیقی خود را برای ساعاتی از شب که معمولا سایر افراد در حال استراحت هستند برنامه ریزی کنید. در مورد سایر فعالیت ها مسأله حساس تر و ظریفت ر است.

مثلاً در مورد مطالعه، تحقیقات نشان میدهد که ساعاتی از شبانه روز بهترین زمان برای مطالعه هستند، مثل ساعت ۱۰ صبح و ۲۲ نصف شب، در این دو ساعت منحنی یادگیری بسیار بالاست. علاوه بر این ساعت تقریباً ۳ بعد از ظهر منحنی یادگیری در پایین ترین نقطه خود قرار دارد، بنابراین زمانی مناسب برای مطالعه و تمرکز ذهن نیست.

بنابراین توجه به رعایت تناسب زمانی بسیار مهم است. شما نمیتوانید کارهایی را که نیاز به تمرکز حواس بیشتری دارند در زمان بیداری فرزندان خانواده که در حال بازی و شلوغی هستند انجام دهید، یا زمان استراحت خود را در زمان کار و فعالیت دیگران قرار دهید.

از اتلاف وقت جلوگیری کنید. ما معمولاً اوقاتی را داریم که ذره ذره از دست میروند، بدون آن که متوجه شویم. این اوقات را شناسایی کنید، علت آن را بدانید و برای رفع آنها اقدام کنید، این وقتها صرف استراحت شما نشدهاند. چرا که استراحت یک زمان ویژه را در برنامه ریزی زمانی شما دارد. اتلاف وقت معمولاً بخاطر تأخیر، کندی عمل، بی حوصلگی و فراهم نبودن شرایط انجام فعالیت و … بوجود میآیند.

 برنامه خود را براحتی تغییر ندهید

طبیعی است که گاهی مسائلی پیش میآید که غیر منتظره هستند و اغلب برنامه ما را بهم میریزند. در این گونه مواقع کاملاً هوشیار باشید. آیا شما میتوانید جلوی این عامل مزاحم و مختل کننده برنامه خود را بگیرید؟ آیا ارزش آن بیش از سایر فعالیتهای شماست؟ آیا شما مجبور به قبول فعالیت هایی هستید که ناگهانی اتفاق می افتند؟

در صورتی که اجباری در کار نباشد و یا ارزش فعالیت جدید چندان زیاد نباشد مقاومت کنید، مثل دعوت یک دوست برای صرف شام که میتوانید آنرا به روز دیگری موکول کنید. در غیر این صورت میتوانید یک برنامه جبرانی برای خود تنظیم کنید و در اولین فرصت مشکل را جبران کنید. مثلاً میتوانید در برنامههای روزهای بعد کمی از اوقات تفریح خود را حذف کنید و صرف فعالیتی کنید که مجبور رها کردن آن شدهاید.

منطقی باشید

بلند پروازی در زمینه انتخاب اهداف خیلی خوب است و اکثر افراد موفق این جسارت و بلند پروازی را دارند اما فراموش نکنید که اهداف انتخابی شما باید دست یافتنی باشند. آیا به نظر شما در عرض یک هفته میشود به یک ورزشکار حرفه ای با ظاهری قابل تحسین تبدیل شد؟ واقعیت این است که شما توانایی های مخصوص به خود را دارید و نمیتوانید در برخی از زمینه های خاص به اهداف بزرگ برسید. پس بهتر است اهداف خود را با توجه به امکانات، توانایی ها و زمانی که در اختیار دارید تعیین کنید. انتخاب اهداف خیلی بزرگ و دور از دسترس باعث میشود بعد از مدتی شما از تلاش کردن خسته و دلسرد شوید.

نکته: دانشجویان و خوانندگان محترم باید توجه داشته باشند که تفاوت ظریفی بین هدف و آرزو وجود دارد.لازم است تا تفاوت بین هدف و آرزو را بدنیم  چون تفکیک هدف از آرزو باعث میشود تا از منجلاب آرزو نجات پیدا کنیم؛ فرق بین هدف و آرزو چنین است:هدف یعنی چیزی را میخواهید یعنی چیزی را آنقدر میخواید که برای رسیدن به آن برنامه ریزی،اقدام و تلاش میکنید اما آرزو فقط خواب و خیال است؛ممکن است هرگز محقق نشود.هدف واقعی است.طرح آن روی کاغذ نقش بسته است و احتمال رسیدن به آن خیلی زیاد است.